Yabancılar Hukuku

Yabancılar Hukuku, vatandaşı olduğu ülkeden başka bir ülkede bulunan kişinin yabancı olması nedeniyle kısıtlı olduğu alanlar ve sahip olduğu hakları belirleyen hukuk dalıdır. Yabancıların oturum izni, çalışma, evlenme, vatandaşlık alma, mülk alma ve miras sözleşmesi ilişkileri gibi bazı hak ve işlemleri açısından yabancılar hukukunda düzenlemeler yer alır.

Yabancılar Hukuku Nedir?

Yabancılar hukuku, bir devlet ya da ülkenin başka bir ülkeye gelen yabancılar için uyguladığı kanunların yer aldığı bir kamu hukuku dalıdır. Yabancılar, yaşamakta olduğu ülkenin hakimiyeti altındadır. Vatandaşı olduğu devletin diplomatik himayesine sahip olan kişilere, Yabancılar hukuku kuralları çerçevesinde milletlerarası antlaşmalarla tespit edilen haklardan daha az hak verilmişse, yabancıların vatandaşı olduğu devlet diplomatik himaye yoluna gider.

Yabancılar Hukuku Kapsamı

Yabancılar hukuku, bir devletin kendi egemenlik alanında olan yabancıların hukuki statüsünü, haklarını, yükümlülüklerini ve bu kişiler için uygulanacak özel işlemleri belirleyen bir hukuk alanıdır. Devletler, Dünya savaşlarından sonra yabancıların haklarını düzenleyen uluslararası anlaşmalara imza atmıştır. Bu anlaşmalar ile belirlenen haklar, evrensel normlar haline getirmiştir. Bunun neticesinde; modern hukuk anlayışı kapsamında, devletin yabancıların hak ve hürriyetlerini koruma yükümlülüğü ortaya çıkmıştır.

Ancak; bu koruma, yabancılar ve vatandaşlar için her zaman aynı değildir. Doğal bir işleyiş olarak, devletlerin yabancılar üzerinde uyguladığı kurallar vatandaşları ile ayını eşitlikte olmaz. Örnek olarak, devletlerin yabancılara siyasal haklar tanınması verilebilir.

Buna göre, kanun koyucu, yabancılar hukukunu başlıca YUKK’da (6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu) düzenlemiştir. Aynı zamanda; yabancılar hukuku, hukukumuzda yabancılara uygulanan hak ve kurallar ile Anayasa gereğince milletlerarası anlaşmaların hukuka dahil olması ile yürürlüğe giren kuralların toplamını kapsar. Bu sayede; mevzuata göre, yabancılar hukuku yabancıların ülkeye giriş, kalma, çalışma ya da yerleşme haklarını düzenleyen kurallar bütünüdür.

Yabancılar hukuku, yabancıların ülkeye giriş yapmasından sonra sahip olacağı hak ve yükümlülükleri, çalışma ya da yerleşme hakkının nasıl elde edileceğini ve ülkeden ayrılma gibi süreçleri düzenler. Bunlara ilave olarak; vize ve oturum izinleri, çalışma izinleri, taşınmaz mal edinme hakları ve vatandaşlık başvuruları da bu hukuk alanının kapsamına girer. Dolayısı ile karar mercileri, yabancıların hukuki statülerinin korunması ve haklarının tanımlanması maksadı ile geniş bir yasal çerçeve sunar.

Ancak, yabancılar hukuku genellikle karşılıklılık ilkesine dayanır. Bu nedenle, yabancılar için Türkiye’de uygulanacak hukuk kuralları, yabancıların vatandaşı olduğu ülkeye göre değişiklik gösterir.

Yabancılar Hukukunun Amacı

Yabancılar hukuku ile ulaşılmak istenen amaçlar şu şekildedir.

Devletin egemenlik yetkisini kullanarak ülkeye giriş, ülkede kalış ve ülkeden çıkışları düzenlemek,

Uluslararası koruma ihtiyacı duyan yabancılara yönelik koruma sağlamak ve bu süreçleri yönetmek,

Kamu düzenini, kamu güvenliğini ve kamu sağlığını korumak,

İnsan haklarına saygıyı esas alarak yabancılar hukukuna ilişkin uluslararası ilkeleri, uygulamak,

Yabancıların temel hak ve özgürlüklerden yararlanmalarını sağlamak ve yükümlülüklerini belirlemek,

Yabancılarla ilgili idari karar ve işlemlerde hukuka uygunluğu ve yargısal denetimi temin etmek,

Buna göre yabancılar hukuku mevzuatı ile ulaşılmak istenen amacın, 2 başlık altında toplanması mümkündür. Bu başlıklar; yabancıların hukuki statüsü ve hareketlerini düzenleme ve koruma sağlama ve göç yönetimidir.

Yabancılar Hukuku Temel Konuları

Kapsamlı bir alan olan yabancılar hukuku temel konuları, şu başlıklar altında incelenebilir.

Yabancıların Ülkeye Giriş Yapması: Yabancıların ülkeye girişi, o ülkenin göçmenlik politikalarına ve yabancılar hukukuna uygun şekilde gerçekleşmelidir. Yabancılar, vize başvurusunda bulunduğunda ya da vizesiz seyahat imkanından yararlanarak bir ülkeye giriş yapabilir.

Oturma İzni: Yabancıların, bir ülkede oturma izni alması, belli bir süre boyunca ülkede kalmalarını sağlar. Oturum izni, yabancıların çalışma ve eğitim gibi faaliyetlerde bulunmasını da imkan tanır.

Çalışma İzni: Yabancılar, çalışma izni alması ile bir ülkede çalışma imkanı elde eder. Çalışma izninin süresi, yabancıların bir ülkede kalış süresi ve çalışacakları alana göre değişiklik gösterebilir.

Vatandaşlık Almak: Yabancılar, bir ülkenin vatandaşı olmak için belli şartları yerine getirmelidir. Vatandaşlık başvurusunda yabancıların doğum yeri, aile bağları, yasal süreçler ve diğer faktörlere bakılır.

Sınır Dışı Edilme: Yabancıların, bir ülke tarafından sınır dışı edilmeleri mümkündür. Sınır dışı edilme, yabancıların ülke güvenliği veya ulusal çıkarları tehdit etmesi ya da yabancıların göçmenlik yasalarına uymaması ile uygulanabilir.

İltica Etme Hukuku: Yabancılar, ülkelerindeki politik ya da insan hakları ihlalinden kaynaklı başka bir ülkeye iltica başvurusunda bulunabilir. İltica başvurusu, yabancıların korunma taleplerinin değerlendirilmesi ve uygun hallerde bir ülkenin sığınma hakkı tanıması için hukuki süreçleri kapsar.

Sonuç itibari ile yabancılar hukuku, bir ülkenin vatandaşı olmayan kişinin haklarını ve sorumluluklarını düzenleyen önemli bir kamu hukuku alanıdır. Bu hukuk dalı, yabancıların bir ülkede yaşama, çalışma ve seyahat etme hakkını korur. Aynı zamanda ülke güvenliği ve ulusal çıkarlarını da gözetir. Yabancılar hukuku, uluslararası hukuk ve insan hakları hukuku ile yakından ilgili olup, buna göre yabancıların haklarının korunması için çeşitli uluslararası sözleşmeler ve anlaşmalar içerir.

Yabancılar Hukukunda Yargılama Usulleri

Yabancılar hukuku idari kararları, kişilerin temel hak ve özgürlükleri üzerinde doğrudan etkilidir. Bu nedenle; idari işlemlerin hukuka uygun olup olmadığını denetleme imkanı sunan etkin bir yargı yolu, hukuk devleti ilkesinin ve adil yargılanma hakkının vazgeçilmez uygulamalarından biridir. Anayasa’ya göre, idarenin her çeşit eylem ve işlemi için yargı yolu açıktır. Buna göre, yabancılar ile ilgili idare tarafından bir karar verilmesi sonrası bu kararın hukuka uygun olup olmadığının denetlenmesi için yargılama aşaması başlar.

Bu bağlamda, idarenin kararına karşı genel itiraz yolu, kademeli bir yargısal süreci kapsar. Bu süreç, ilk olarak kararın şekline göre yetkili ilk derece mahkemesine dava açılması ile başlatılır. Bu durum ile ilgili itiraz merci genellikle ilk derece mahkemesi olarak bilinen idare mahkemesidir. Ancak, idari gözetim gibi bazı özel durumlarda sulh ceza hakimlikleri görevlidir.

Ayrıca; bazı özel durumlarda mahkeme kesin nitelikte olabilir. Bu durumda üst mahkemeler için olağan kanun yolları kapalı olur. Ancak, kararın kesinleşmediği hallerde taraflar bir üst mahkeme olan Bölge İdare Mahkemesi’ne istinaf başvurusunda bulunabilir. Bölge İdare Mahkemesi’nin verdiği kararlar da kesin olmakla beraber, mevzuatta belirtilen parasal sınırlar ya da davanın niteliği gibi istisnai şartların varlığı, Danıştay’a temyiz başvurusu için konu edilebilir.

Tüm bu olağan iç hukuk yollarının tükenmesinde sonra; yabancı Anayasa ve AİHS (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) ile korunan temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği gerekçesi ile AYM’ye (Anayasa Mahkemesi) bireysel başvuru hakkı bulunur. Bu yol, özellikle ilk derece mahkemesinin kararlarının kesin olması ve diğer kanun yollarının kapalı olması halinde önemli bir hak arama mekanizması olarak dikkat çeker.

Yabancılar Hukukunda Çelebi Hukuk Avukatlık Hizmetleri

Çelebi Hukuk Bürosu, yabancılar hukuku alanında yetkin avukat kadrosu ile şu hizmetleri sunar.

Türkiye’de ikamet izni ve çalışma izni başvurularının takibini yapar.

Göç ve İltica Hukuku kapsamında uluslararası koruma başvurularını, geçici koruma ve mülteci hakları ile ilgili hukuki süreçleri yürütür.

Yabancılar hukuku kapsamında idarenin yabancının verdiği kararlar ile ilgili itiraz başvurularının yapar.

Yabancılar hukukun ile ilgili doğan her çeşit idari davanın vekilliğini yapar.

Yabancıların, temel hak ve hürriyetlerin ihlali ile ilgili AYM bireysel başvuruların yapar ve takip eder.

Yabancılar hukuku ile ilgili Türk vatandaşlarına ve yabancılara hukuki danışmanlık hizmeti sunar.

Sıkça Sorulan Sorular

Yabancılar Hukuku Nedir?

Yabancılar hukuku, bir devlet ya da ülkenin, başka bir ülkeden gelen yabancılar için uyguladığı hukuk dalıdır.

Yabancılar Hukuku Avukatı Neler Yapar?

Yabancılar hukuku avukatı, Türk vatandaşlığı alma konusunda müvekkiline danışmanlık hizmeti sunar. Müvekkili için en uygun vatandaşlık alma yöntemini izleyen avukat, yabancı müvekkillerinin Türkiye’de çalışma izni alması ve şirket kurması için gerekli hazırlıkları ve prosedürleri tamamlar. Müvekkilleri için ilişkili mercilere başvuru yapar.

Yabancılar Hukuku Avukatı Hangi Davalara Bakar?

Yabancılar hukuku avukatı; müvekkilinin vatandaşlık kazanması, oturum izni alması, Türkiye’de şirket kurması, alacak tahsili, taşınmaz alım ve satımı, yabancıların boşanması, yabancılara banka hesabı açılması, miras paylaşımı gibi davalara ve işlere bakar.

Vatandaşlık Hukuku Nedir?

Vatandaşlık hukuku, milliyet ve yurttaşlık gibi konuların kazanılması, aktarılması ve yitirilmesi konuları ile ilgilenir.

Yabancılar Hukuku Avukatı Şart Mı?

Yabancıların, vatandaşlık ve yabancı ülkedeki işleri ile ilgili donanımlı ve deneyimli bir avukata başvurmaları kritik öneme sahiptir. Yabancı ülkedeki hukuki normların farklılığı ve dil farklılığından dolayı yabancılar hukuku avukatının zorunluluğu ortaya çıkar.